Verte Ekspert Odpowiada: Czy pracownik może sam zdecydować o wykorzystaniu urlopu na żądanie?
Pan Jan w czwartek o godz. 6:00 zgłosił kierownikowi zmiany, że nie pojawi się w pracy i korzysta w tym dniu z urlopu na żądanie, pracę rozpoczynał o 6:00 rano tego dnia.
Czy pracownik może sam zdecydować o wykorzystaniu urlopu na żądanie? Jakie obowiązują zasady zgłaszania takiego urlopu i czy pracodawca zawsze musi go udzielić?
Do kiedy pracownik może zgłosić urlop na żądanie?
Urlop na żądanie jest szczególnym rodzajem urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z art. 167(2) Kodeksu pracy pracownik może skorzystać z maksymalnie 4 dni takiego urlopu w roku kalendarzowym. Termin jego wykorzystania wskazuje pracownik, a swoje żądanie powinien przekazać pracodawcy najpóźniej w dniu, w którym zamierza rozpocząć urlop.
Dni urlopu na żądanie nie są uwzględniane w planie urlopów ani w zwykłej procedurze uzgadniania terminów urlopu z pracodawcą. Nie oznacza to jednak, że pracownik może samowolnie opuścić stanowisko pracy. Ostatecznie urlopu udziela pracodawca, również w przypadku urlopu na żądanie.
Czy pracodawca musi udzielić urlopu na żądanie?
Co do zasady, jeżeli pracownik prawidłowo zgłosi zamiar skorzystania z urlopu, pracodawca powinien go udzielić. Zgłoszenie powinno nastąpić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, przy czym, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, powinno dotrzeć do pracodawcy przed godziną, w której pracownik miał rozpocząć pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (wyrok SN z 15 listopada 2006 r., I PK 128/06).
Obowiązek pracodawcy nie ma jednak charakteru absolutnego. W wyjątkowych sytuacjach może on odmówić udzielenia urlopu na żądanie, jeżeli szczególne okoliczności przemawiają za koniecznością obecności danego pracownika w pracy i uzasadniony interes pracodawcy wymaga jego obecności. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 28 października 2009 r., II PK 123/09.
Istotne jest również to, że samo zgłoszenie żądania nie oznacza automatycznego rozpoczęcia urlopu. Pracownik powinien poczekać na jego udzielenie przez pracodawcę. Samowolne niepojawienie się w pracy, zanim pracodawca udzieli urlopu, może zostać potraktowane jako nieusprawiedliwiona nieobecność.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Kompendium wiedzy kadrowego – bieżące kwestie i kluczowe zagadnienia prawa pracy. Dowiedz się o planowanych zmianach w 2026r.
Urlop na żądanie - interpretacja Sądu Najwyższego
Sąd Najwyższy w wyroku z 16 września 2008 r., II PK 26/08, wskazał nawet, że rozpoczęcie urlopu na żądanie bez wcześniejszego udzielenia go przez pracodawcę może w określonych okolicznościach, zostać uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, o którym mowa w art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
W praktyce oznacza to, że pracownik ma prawo zgłosić żądanie wykorzystania do 4 dni urlopu na żądanie, ale nie powinien traktować samego zgłoszenia jako zgody na nieobecność w pracy. Urlop zostaje udzielony przez pracodawcę, a odmowa powinna być uzasadniona szczególnymi okolicznościami.

