Na czym polega przerywany czas pracy? Czym jest system przerywanego czasu pracy?

Celem niniejszego artykułu jest szczegółowe omówienie przerywanego systemu czasu pracy, przedstawienie jego podstaw prawnych oraz praktycznych aspektów stosowania. Artykuł ma charakter informacyjny i skierowany jest zarówno do pracodawców, jak i do pracowników, którzy chcą lepiej zrozumieć swoje prawa i obowiązki związane z tym systemem organizacji pracy.

Spis treści:

• System przerywanego czasu pracy
• Czym jest przerywany system czasu pracy – definicja i zasada działania
• Przerwa w pracy w ramach przerywanego systemu czasu pracy
• Harmonogram i rozkład czasu pracy w systemie przerywanym
• Wprowadzenie przerywanego systemu czasu pracy – procedura krok po kroku
• Ewidencjonowanie przerywanego systemu czasu pracy
• FAQ - Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

System przerywanego czasu pracy

Czas pracy jest jednym z podstawowych elementów stosunku pracy, a jego prawidłowa organizacja ma istotne znaczenie zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika. Odpowiednie zaplanowanie godzin pracy wpływa bezpośrednio na efektywność wykonywanych zadań, poziom zmęczenia pracowników, bezpieczeństwo pracy oraz ogólną jakość funkcjonowania przedsiębiorstwa. Polskie prawo pracy przewiduje kilka systemów czasu pracy, które mogą być stosowane w zależności od charakteru wykonywanych obowiązków oraz potrzeb organizacyjnych zakładu pracy.

Jednym z mniej powszechnych, lecz jednocześnie bardzo specyficznych rozwiązań jest przerywany system czasu pracy. System ten, ze względu na swoją konstrukcję, budzi wiele kontrowersji oraz pytań interpretacyjnych. Dotyczą one przede wszystkim dopuszczalności jego stosowania, zasad wynagradzania pracowników za czas przerwy, a także wpływu długiej przerwy w pracy na prawo do odpoczynku dobowego.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Czas pracy 2026 - warsztaty praktyczne

Czym jest przerywany system czasu pracy – definicja i zasada działania

Przerywany system czasu pracy został uregulowany w przepisach Kodeksu pracy jako szczególny sposób organizacji czasu pracy. Jego istotą jest podzielenie dobowego czasu pracy na dwie odrębne części, pomiędzy którymi występuje jedna przerwa trwająca nie dłużej niż 5 godzin. Przerwa ta nie jest zaliczana do czasu pracy, co odróżnia ten system od innych form organizacji pracy.

System przerywanego czasu pracy - jaki jest jego cel?

Zastosowanie przerywanego systemu czasu pracy ma na celu umożliwienie pracodawcy dostosowania godzin pracy do okresów faktycznego zapotrzebowania na pracę. W praktyce oznacza to, że pracownik wykonuje swoje obowiązki w godzinach porannych, następnie ma długą przerwę, po czym wraca do pracy w godzinach popołudniowych lub wieczornych. Taki system jest szczególnie przydatny w branżach, w których występują naturalne przerwy w ciągu dnia, na przykład związane z ruchem klientów lub warunkami atmosferycznymi.

Na czym polega przerywany czas pracy?

Zasada działania przerywanego systemu czasu pracy opiera się na założeniu, że mimo długiej przerwy w ciągu dnia, nadal zachowane są ogólne normy czasu pracy, w tym przeciętna tygodniowa norma czasu pracy oraz prawo do odpoczynku. System ten nie może być stosowany w sposób dowolny i wymaga spełnienia określonych warunków formalnych.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Planowanie i rozliczanie czasu pracy w 2026 roku

Przerwa w pracy w ramach przerywanego systemu czasu pracy

Przerwa w przerywanym systemie czasu pracy stanowi jego najbardziej charakterystyczny element. Może ona trwać maksymalnie 5 godzin i, co do zasady, nie jest wliczana do czasu pracy. Oznacza to, że pracownik w tym czasie nie pozostaje do dyspozycji pracodawcy i może swobodnie nim dysponować, na przykład wrócić do domu lub załatwić sprawy osobiste.

Czas przerwy w systemie przerywanym - czym się to różny od standardowej przerwy?

W przeciwieństwie do standardowej przerwy przysługującej pracownikowi w ciągu dnia pracy, przerwa w systemie przerywanym ma znacznie dłuższy wymiar czasowy i pełni inną funkcję. Jej celem nie jest jedynie regeneracja sił, lecz umożliwienie przerwania pracy w okresie mniejszego zapotrzebowania na wykonywanie obowiązków służbowych.

Kodeks pracy przewiduje, że za czas tej przerwy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju. Jest to rozwiązanie mające na celu częściową rekompensatę niedogodności związanych z długą przerwą w ciągu dnia. Wyjątek stanowią pracownicy zatrudnieni w rolnictwie oraz hodowli, którym co do zasady wynagrodzenie za czas przerwy nie przysługuje, chyba że przepisy wewnętrzne zakładu pracy stanowią inaczej.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Kompendium wiedzy kadrowego – bieżące kwestie i kluczowe zagadnienia prawa pracy. Dowiedz się o planowanych zmianach w 2026r

Harmonogram i rozkład czasu pracy w systemie przerywanym

Prawidłowe stosowanie przerywanego systemu czasu pracy wymaga starannego przygotowania harmonogramów pracy. Pracodawca jest zobowiązany do precyzyjnego określenia godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy w obu częściach dnia oraz do jednoznacznego wskazania długości przerwy.

Harmonogram czasu pracy powinien być sporządzony w sposób jasny i czytelny, tak aby pracownik z wyprzedzeniem znał godziny wykonywania swoich obowiązków. Ma to szczególne znaczenie w przypadku systemu przerywanego, ponieważ długi okres przerwy może wpływać na możliwość planowania życia prywatnego przez pracownika.

Należy również pamiętać, że mimo występowania przerwy, doba pracownicza nadal wynosi 24 godziny i jest liczona od momentu rozpoczęcia pracy zgodnie z harmonogramem. Rozkład czasu pracy musi być zgodny z przepisami dotyczącymi minimalnego odpoczynku dobowego i tygodniowego, co w praktyce może ograniczać możliwość stosowania tego systemu w niektórych przypadkach.

Wprowadzenie przerywanego systemu czasu pracy – procedura krok po kroku

Wprowadzenie przerywanego systemu czasu pracy nie może nastąpić w sposób dowolny i wymaga spełnienia określonych wymogów formalnych. Przede wszystkim pracodawca powinien przeanalizować, czy charakter pracy oraz organizacja zakładu pracy rzeczywiście uzasadniają zastosowanie tego systemu.

Kolejnym krokiem jest wprowadzenie odpowiednich zapisów do aktów wewnątrzzakładowych, takich jak układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy. W przypadku pracodawców, którzy nie są objęci obowiązkiem posiadania regulaminu pracy, przerywany system czasu pracy może zostać wprowadzony w obwieszczeniu.

Po spełnieniu wymogów formalnych pracodawca powinien poinformować pracowników o nowych zasadach organizacji czasu pracy oraz przekazać im szczegółowe harmonogramy. Ważne jest również przeszkolenie osób odpowiedzialnych za planowanie i ewidencjonowanie czasu pracy, aby uniknąć błędów mogących skutkować naruszeniem przepisów prawa pracy.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Specjalista ds. kadr

Ewidencjonowanie przerywanego systemu czasu pracy

Ewidencjonowanie czasu pracy w przerywanym systemie czasu pracy powinno być prowadzone ze szczególną starannością. Ewidencja musi odzwierciedlać rzeczywiste godziny wykonywania pracy oraz jednoznacznie wskazywać okres przerwy, która nie jest wliczana do czasu pracy.

Choć czas przerwy nie podlega zaliczeniu do czasu pracy, jego uwzględnienie w ewidencji ma istotne znaczenie dowodowe. Pozwala to na prawidłowe ustalenie wynagrodzenia, a także na wykazanie zgodności z przepisami w przypadku kontroli ze strony Państwowej Inspekcji Pracy.

Pracodawca powinien również pamiętać o obowiązku ewidencjonowania pracy w godzinach nadliczbowych, pracy w porze nocnej oraz pracy w dni wolne od pracy, jeżeli występują one w ramach przerywanego systemu czasu pracy. Rzetelna ewidencja jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy wynikających z prawa pracy.

Podsumowanie

Przerywany system czasu pracy jest szczególnym rozwiązaniem organizacyjnym, które może przynieść wymierne korzyści w określonych warunkach. Pozwala on na elastyczne dostosowanie godzin pracy do potrzeb pracodawcy, zwłaszcza w branżach charakteryzujących się nierównomiernym zapotrzebowaniem na pracę w ciągu dnia.

Jednocześnie system ten wiąże się z określonymi ograniczeniami i obowiązkami formalnymi. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe wprowadzenie przerywanego systemu czasu pracy, odpowiednie zaplanowanie harmonogramów oraz rzetelne prowadzenie ewidencji czasu pracy. Niezwykle istotne jest również przestrzeganie przepisów dotyczących wynagradzania za czas przerwy oraz zapewnienie pracownikom wymaganych okresów odpoczynku.

Podsumowując, przerywany system czasu pracy może stanowić skuteczne narzędzie organizacyjne, o ile jest stosowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy oraz z poszanowaniem praw i interesów pracowników.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Czas pracy 2026 - warsztaty praktyczne

FAQ - Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Jakie jest wynagrodzenie za przerywany czas pracy?

W przerywanym systemie czasu pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie przepracowany czas zgodnie z obowiązującą go stawką wynagrodzenia. Dodatkowo, za czas przerwy niewliczanej do czasu pracy przysługuje mu wynagrodzenie w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju. Ma to na celu częściową rekompensatę niedogodności wynikających z długiej przerwy w ciągu dnia pracy. Wyjątek dotyczy pracowników zatrudnionych w rolnictwie oraz hodowli, którym co do zasady wynagrodzenie za czas przerwy nie przysługuje, o ile wewnętrzne przepisy zakładowe nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 81 § 1 Kodeksu pracy, wynagrodzenie za czas przestoju stanowi wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną. Jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony, podstawą jest 60% wynagrodzenia.

W przypadku przerwy w pracy stosowanej w przerywanym systemie czasu pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie ustalane w szczególny sposób. Jego wysokość odpowiada:

• połowie wynagrodzenia należnego pracownikowi z tytułu osobistego zaszeregowania, jeżeli zostało ono określone stawką godzinową lub miesięczną, albo
• 30% wynagrodzenia, jeżeli w obowiązujących warunkach wynagradzania nie wyodrębniono składnika wynagrodzenia określonego w stawce godzinowej lub miesięcznej.

Przy obliczaniu wynagrodzenia za czas przerwy ustalanego w wysokości 30% wynagrodzenia stosuje się odpowiednio zasady przewidziane dla ustalania wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.

W każdym przypadku należy pamiętać, że wynagrodzenie należne pracownikowi nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie odrębnych przepisów.

Czy każdy pracodawca może wprowadzić przerywany system czasu pracy?

Nie każdy pracodawca może wprowadzić przerywany system czasu pracy w sposób dowolny. System ten może być stosowany wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Ponadto jego wprowadzenie wymaga spełnienia określonych warunków formalnych, takich jak odpowiednie zapisy w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub w obwieszczeniu. Niedopuszczalne jest wprowadzenie przerywanego systemu czasu pracy wyłącznie w celu obejścia przepisów o czasie pracy lub ograniczenia kosztów pracodawcy.

Czy przerwa w systemie przerywanym wlicza się do czasu pracy?

Przerwa występująca w przerywanym systemie czasu pracy nie wlicza się do czasu pracy. Oznacza to, że nie jest ona uwzględniana przy obliczaniu dobowego ani tygodniowego wymiaru czasu pracy pracownika. Pomimo tego, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas tej przerwy, co stanowi istotne odstępstwo od ogólnej zasady wynagradzania wyłącznie za czas pracy.

Czy pracownik zatrudniony w systemie przerywanego czasu musi pozostawać do dyspozycji pracodawcy w trakcie przerwy?

W trakcie przerwy w przerywanym systemie czasu pracy pracownik nie pozostaje do dyspozycji pracodawcy. Może on swobodnie dysponować swoim czasem, w tym opuścić miejsce pracy, udać się do domu lub załatwić sprawy prywatne. Przerwa ta nie jest czasem dyżuru ani gotowości do pracy, co odróżnia ją od innych instytucji prawa pracy.

Czy w systemie przerywanym mogą wystąpić nadgodziny?

Tak, w przerywanym systemie czasu pracy mogą wystąpić godziny nadliczbowe. Powstają one na ogólnych zasadach, czyli w przypadku przekroczenia dobowej lub przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Przerwa niewliczana do czasu pracy nie powoduje sama w sobie powstania nadgodzin, jednak niewłaściwe zaplanowanie harmonogramu może skutkować ich wystąpieniem. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odpowiedni dodatek do wynagrodzenia lub czas wolny, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.

Czy można łączyć przerywany system z innymi systemami czasu pracy?

Co do zasady przerywany system czasu pracy nie powinien być łączony z innymi systemami czasu pracy w odniesieniu do tego samego pracownika. Jest to system szczególny, który samodzielnie reguluje sposób organizacji czasu pracy. Łączenie go z innymi systemami, takimi jak równoważny czy zadaniowy czas pracy, mogłoby prowadzić do naruszenia przepisów o odpoczynku dobowym i tygodniowym oraz do trudności w prawidłowym ewidencjonowaniu czasu pracy.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Kliknij grafikę poniżej i poznaj program szkolenia: Specjalista ds. kadr