Fundusz Pracy – czym jest i kto płaci składki?

Fundusz Pracy – czym jest i kto płaci składki?

Przy nazywaniu kwoty wynagrodzenia pracownika na ogół padają dwa pojęcia i – co ważne – dwie różne kwoty. Jedna z nich to wynagrodzenie określane jako „kwota brutto” (najczęściej jest to wyższa kwota), a druga to „kwota netto” (kwota dużo niższa niż kwota brutto). Tak duża różnica między kwotą brutto a kwotą netto wynika ze składek i podatku, które są potrącane z wynagrodzenia pracownika. Możemy zauważyć, że kwota brutto jest najczęściej kwotą proponowaną nam na umowie. Musimy pamiętać jednak o tym, że stanowi ona podstawę naliczania składek oraz podatku dochodowego.

Oprócz kwoty netto i kwoty brutto, może spotkać się z trzecim określeniem dotyczącym wynagrodzenia pracownika, a mianowicie „całkowitym kosztem zatrudnienia”. Całkowity koszt zatrudnienia pracownika jest znacznie wyższych od kwoty brutto. Różnica w nim wynika z tego, że zobowiązuje ona do opłacania składek z własnych środków, ustalając je od kwoty brutto wynagrodzenia pracownika. Jedną z takich składek, którą pracodawca musi opłacać za pracownika, jest właśnie Fundusz Pracy.

W dzisiejszym artykule chcemy przybliżyć Państwu zagadnienia związane z Funduszem Pracy.

Czym jest Fundusz Pracy?

Fundusz Pracy to celowy fundusz państwowy, którego dysponentem jest minister pracy i polityki społecznej. Jego głównym zadaniem jest pomoc osobom bezrobotnym w powrocie na rynek pracy. Oprócz wsparcia finansowego w postaci zasiłku, środki z Funduszu Pracy przeznaczane są także na prace interwencyjne, roboty publiczne, szkolenie i przekwalifikowywanie bezrobotnych oraz rozwój pośrednictwa zawodowego. Fundusz Pracy udziela również pożyczek osobom pozostającym bez pracy, a które chciałyby założyć własną działalność gospodarczą. Na pożyczkę lub zwrot kosztów mogą liczyć także firmy i przedsiębiorstwa, które tworzą nowe miejsca pracy oraz zatrudniający absolwentów. Z pieniędzy zgromadzonych przez Fundusz Pracy finansuje się również wydatki na zasiłki i świadczenia przedemerytalne.

Plan wydatków Funduszu Pracy

Plan wydatków Funduszu Pracy co roku zostaje szczegółowo opisany w Planie Finansowym Funduszu Pracy. Środki dzielone są na poszczególne województwa według algorytmu opisanego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2014 roku. Decyzję dotyczącą tego, jaka kwota zostanie przydzielona na jakie zadanie, podejmuje zarząd danego województwa. Kieruje się on nie tylko limitem, ale także kryteriami ustalanymi przez sejmiki wojewódzkie. Z kolei wybór form aktywizacji osób pozostających bez zatrudnienia należy do starosty.

Czy Fundusz Pracy jest obowiązkowy?

Składka na Fundusz Pracy opłacana jest obowiązkowo zarówno z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenie, jak i z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jednak w pewnych przypadkach składka na Fundusz Pracy opłacana być nie musi.

Kiedy nie trzeba płacić składek na Fundusz Pracy?

W kilku przypadkach można skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy. Przedsiębiorcy nie muszą odprowadzać składek na Fundusz Pracy za:

  • pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego –przez 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie takiego pracownika do pracy;
  • osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, które ukończyły 50. rok życia, a przed rozpoczęciem pracy przez co najmniej 30 dni pozostawały w rejestrze bezrobotnych – okres zwolnienia wynosi tutaj 12 miesięcy;
  • osoby skierowane z urzędu pracy, które nie ukończyły 30 lat – przez 12 miesięcy;
  • kobiety, które ukończyły 55 lat, oraz mężczyzn powyżej 60. roku życia;
  • pracowników nieosiągających ze wszystkich posiadanych tytułów wynagrodzenia o wartości co najmniej równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę obowiązującemu w danym roku;
  • zleceniobiorców, jeśli w ramach prowadzonej działalności przedsiębiorcy nie zatrudniają ani jednego pracownika w ramach stosunku pracy;

zasiłki od a do z

Kto płaci Fundusz Pracy pracownik czy pracodawca?

Składki na Fundusz Pracy opłacają:

  • pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne – za osoby, które:
  1. pozostają w stosunku pracy lub stosunku służbowym;
  2. wykonują pracę nakładczą;
  3. wykonują umowy zlecenia lub równoważne lub współpracują z wykonawcami takich umów;
  4. wykonują pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  5. pobierają stypendia sportowe
  6. otrzymują: świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym; świadczenie górnicze; górniczy zasiłek socjalny; wynagrodzenie, które przysługuje w okresie świadczenia górniczego, stypendium na przekwalifikowanie lub kontraktu szkoleniowego;
  7. są żołnierzami zawodowymi lub funkcjonariuszami, którzy nie spełniają warunków, aby uzyskać prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej określonych w przepisach branżowych [1], za których po zwolnieniu ze służby lub rozwiązaniu stosunku pracy odprowadzono składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od uposażenia lub wynagrodzenia wypłaconego w okresie służby lub stosunku pracy na podstawie odrębnych przepisów – obowiązek ten odnosi się do żołnierzy i funkcjonariuszy, którzy zostali zwolnieni ze służby po 31 grudnia 2005 roku;
  8. są funkcjonariuszami, którzy w chwili zwolnienia ze służby spełniają warunki jedynie do tego, aby uzyskać prawo do policyjnej renty inwalidzkiej, w przypadku przekazania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – obowiązek ten odnosi się do funkcjonariuszy, którzy zostali zwolnieni ze służby po 31 grudnia 2005 roku;
  • rolnicze spółdzielnie produkcyjne, spółdzielnie kółek rolniczych lub spółdzielnie usług rolniczych – za swoich członków, z wyjątkiem członków, którzy wnieśli wkład gruntowy o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych;
  • inne osoby niż wymienione wyżej, które są objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub zaopatrzeniem emerytalnym, np. osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą.

Uwaga! Zleceniodawca, który jest osobą fizyczną i nie zatrudnia nikogo na umowę o pracę, nie opłaca składek na FP za osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych.

Kiedy nie trzeba płacić składek na Fundusz Pracy?

Składek na Fundusz Pracy nie opłaca się za:

  • duchownych;
  • osoby, które pobierają zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej;
  • osoby, które pobierają, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych:
  1. świadczenie pielęgnacyjne;
  2. specjalny zasiłek opiekuńczy;
  3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka;
  • osoby, które pobierają zasiłek dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
  • osoby, które są objęte ubezpieczeniem społecznym rolników;
  • żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej;
  • osoby, które odbywają zastępcze formy służby wojskowej;
  • osoby, które przebywają na urlopach wychowawczych oraz pobierają zasiłek macierzyński;
  • osoby, które pobierają świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnienia na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
  • nianie, czyli osoby, które świadczą pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (link do Internetowego Systemu Aktów Prawnych [ISAP]);
  • osoby, które sprawują osobistą opiekę nad dzieckiem, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych [link do ISAP] (z wyłączeniem osób wymienionych w art. 6b ust. 1 tej ustawy – z uwagi na objęcie ich tylko ubezpieczeniem emerytalnym);
  • doktorantów z tytułu otrzymanego stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 209 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (link do ISAP);
  • pracowników o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zatrudnionych przez:
  1. przedsiębiorcę Polskiego Związku Głuchych i Polskiego Związku Niewidomych oraz Związku Ociemniałych Żołnierzy RP,;
  2. Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi;
  3. Zakład Opieki dla Niewidomych w Laskach;
  4. zakłady aktywności zawodowej,
  • pracowników, którzy wracają do pracy z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego – składek nie opłaca się przez 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie z takiego urlopu;
  • pracowników, którzy ukończyli 50 lat i przez 30 dni przed zatrudnieniem pozostawali w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy (PUP) – składek nie opłaca się przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę;
  • pracowników skierowanych do pracy przez PUP, którzy nie ukończyli 30 lat: składek nie opłaca się przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę;
  • kobiety, które skończyły 55 lat, i mężczyzn, którzy skończyli 60 lat;

Składka na Fundusz Pracy 2023

Składka na Fundusz Pracy wynosi 2,45% podstawy wymiaru składki.

Składkę tą ustala się od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe wynoszące w przeliczeniu na okres miesiąca:

  • co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę,
  • co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia w przypadku osób wykonujących pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Jeżeli podstawa ta jest niższa – składki się nie opłaca.

W przypadku podstawy ustalenia składki na Fundusz Pracy zastosowania nie ma ograniczenie podstawy wymiaru do kwoty 30-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Liczy się ją od pełnej wartości podstawy, niezależnie od jej wysokości.

Dariusz Suchorowski
Dariusz Suchorowski

Trener

Od początku pracy zawodowej związany z ubezpieczeniami społecznymi, realizując zadania kolejno jako inspektor i inspektor kontroli ZUS. Następnie zarządzał i nadzorował kontrolę płatników składek na obszarze województwa świętokrzyskiego. Wiedza i doświadczenie nabyte podczas 20 letniej pracy na dotychczasowych stanowiskach, pozwoliło objąć na kolejne 15 lat stanowisko zastępcy dyrektora ds. dochodów Oddziału ZUS w Kielcach. Posiadana wiedza i umiejętność jej przekazywania były podstawą stania się trenerem, szkolącym kadrę inspektorów kontroli ZUS w całej Polsce. Równolegle przez wiele lat prowadził i nadal prowadzi zajęcia w Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce.